هنری دیوید ثورو اولین نافرمان مدنی

هنری دیوید ثورو طبیعی دان و فیلسوف انارشیست امریکایی در 12جون 1817م در ایالت ماساچوسات امریکا چشم به جهان گشود. او در سن 16 سالگی وارد دانشگاه هاروارد شد و پس از تحصیل به کار پرداخت. ثورو بعد از مدتی از جامعه کناره گرفت و در یک جنگل به مدت دوسال و دوماه( بیست شش ماه) گوشه گیری نمود. ثورو، دلیل کناره گیری اش را سه مساله عمده ی چون نبود انسانیت در جامعه، ارج گذاری به فردیت و علم اندوزی و آموختن دانش بیان میکند. او اولین دلیل گوشه نیشینی اش را نبود انسانیت ذکر نموده در باره وجود انسان های بسیار و نبود انسانیت در جامعه انسانی وبه خصوص در نیویارک میگوید:" میان یک میلیون مردم نیویارک، یک انسان پیدا نتوانستم." دلیل دیگری که او جهان حاشیه ی را بر شهر ترجیح داد عدم ارج گذاری به خود و فردیت گفته است. وی از الزامات موجوده اجتماعی به ستوه آمده و انزجار خود را چنین بیان کرده است:" به جنگل رفتم چرا که مایل بودم آن چنان که میخواهم زندگی کنمٰ تنها با آن چه که در طبیعت زندگی از اهمیت برخوردار است روبرو شوم و ببینم آیا قادر هستم آن چه را که زندگی میتواند به من بیاموزد، من فرا بگیرم و در انتطار روزی نمانم که مرگ فرابرسد و ببینم که زندگی نکرده ام." ثورو به فردگرایی اهمیت بسزایی قایل بود و در این باره چنین گفته است:" انسان وقتی خوشبخت است که کاملن به قدرت و نیروی خود زندگی کند." او به پیروانش نصیحت میکند که تا میتوانید بر دیگران متکی نباشید زیرا اتکا بر خویشتن مانعی است در مقابل تاثیرات مخرب سیاست و دین سازمان یافته است." او در جزیره ولدان مطابق با افکارش زیست. او در باره خود شناسی چنین باورمند بود :" بغرنجی ها و تعصبات جامعه را کنار بگذار و خودت باش." سومین دلیل گوشه گیری ثورو فضای آرام جنگل جهت مطالعه و تحقیقات علمی بود. او در جزیره ولدان در عمل نشان داد که چه قدر کار باید کرد و چگونه باید علم آموخت. ثورو در جزیره ولدان سالانه 6 هفته را بخاطر تامین معیشت خویش کار کار میکرد و بقیه ی سال را صرف تحقیق و مطالعه مینمود. وی بیش از چهل کتاب نوشته که از آثار مهم او ولدان( در باب جزیره ولدان)، نافرمانی مدنی، گردش در مزرعه، جنگل و... میتوان نام برد. او در خاطراتش در جزیره ولدان از گم شدن یک کتابش یادآور شده است و میگوید: " تنها افرادی که انسان نمیتواند بالای اوهرگز از آن اطمینان داشته باشد، کسانی اند که کتاب را دوست دارند." نافرمانی مدنی: تعبیر نافرمانی مدنی توسط ثورو گذاشته شد و بعدن تولستوی، گاندی، نیلسون ماندلا و سایر مبارزین مدنی از او الگو گیری کردند. اندیشه و تفکر نظریه نافرمانی مدنی با یک حادثه شروع شد و آن اینکه ثورو پولیسی را دید که در حال جمع آوری مالیات بود. پولیس به ثورو که چهار سال مالیات را نپرداخته بود، گفت: اگر پول نداری من برایت قرض میدهم ولی مالیات را بپرداز. اما او نپذیرفته و در جوابش گفت؛ هدف داشتن پول و توانایی مالی من نیست بلکه ماهیت مالیه دادن است. من اگر مالیه بدهم در حقیقت دولت را تایید کرده ام، من دولتی ظالمی را تایید کرده ام که برده داری و جنگ بین انسان ها را مشروع میداند. بهترین دولت: ثورو دولت را یک مصلحت میدانست که بخاطر تامین رفاه اجتماعی و حراست از جان ومال مردم تشکیل شده است اما دولت های که پا را از این چارچوبه( مصلحت عمومی) و قرارداد اجتماعی بیرون گذاشته، طغیان و سرکشی را اختیار نموده باشد، دیگر قانونیتش را از دست داده است. سرکشی از اوامر و نپرداختن مالیات به چنین دولتی نه تنها جرم نیست بلکه وظیفه انسانی آن ملت است. ثورو افراد که خود را بی طرف تلقی می نماید نیز حامی ظالمین دانسته میگوید: " هرکس از اعمال ظالمانه دولت چشم پوشی کند در حقیقت اورا حمایت کرده است." اوعقیده توماس جفرسون را که می گفت آن حکومتی بهترین حکومت است که کمتر حکومت کند، تایید نموده و علاوه میکند که بهترین حکومت حکومتی است که هیچ حکومت نکند. در یک نتیجه گیری کلی گفته میتوانیم که ثورو نماد و الگوی است که برای بشریت یاد داد تا آن قسم که خود می خواهد زندگی نموده و وجدانش را قاضی اعمالش قرار دهد نه قانون موضوعه دیگری را. او برای انسان ها یاد داد که بخاطر حق گرفتن باید از حق سرخ خود گذشت و به خاطر رسیدن به حق خود عملن دست به کار شده و حاضر به دادن قربانی باشیم نه اینکه دست روی دست نهاده به جای تدبیر منتظر تقدیر باشیم. آری! او هر نوع سهل انگاری و توجیهات بی اساس چون؛ ناتوانی، ضعف، تنهایی و نداشتن همراهان را مردود شمرده و برای انجام نافرمانی مدنی یک نفر را نیز بسنده و کافی دانسته است. یعقوب" ابراهیمی، گزکی" مقالات جامعه شناسی...